Van herstelopdracht
naar stevig fundament

Al jaren leefde de wens om een duidelijke, gedeelde visie op het jonge kind te ontwikkelen, passend bij de schoolpopulatie, maar die werd niet eerder concreet gemaakt. Dat was merkbaar in de praktijk: het aanbod was onvoldoende beredeneerd en miste samenhang. Directeur Dominique Voesten-Gerritsen vertelt dat de interim-directeur onderwijs destijds stevig heeft doorgepakt en besloot externe expertise in te schakelen.

Edux-adviseur Nicole Slot werd betrokken en wist samen met het team in korte tijd grote stappen te zetten. Kleuterleerkracht Anne-Marie van Reuth, nog relatief nieuw op school, herinnert zich het begin goed: “Ik kreeg te horen dat er een gigantische opdracht lag en ik ben maar gewoon begonnen.” In dit artikel blikken Dominique, Anne-Marie en Nicole terug op dit traject.

De school koos bewust voor begeleiding met een duidelijk vooropgezet plan. Wat hen vooral aansprak, was de combinatie van richting, inhoud, de manier van presenteren én het creëren van draagvlak. Dominique: “Er werd heel duidelijk gezegd: we gaan deze kant op. Maar er was ook ruimte voor mensen die nog twijfelden. Daardoor werden de strubbelingen onderling al gauw minder.”

De aanpak begon niet meteen bij het formuleren van een visie, want dat was juist een onderwerp dat spanning opriep binnen het team. In plaats daarvan werd gestart met een stevige theoretische basis: wie is dat jonge kind nu eigenlijk? Hoe leert een kleuter en hoe ziet een rijke leeromgeving eruit? “Niet meteen de angel eruit halen, dat werkte bij ons heel goed,” legt Anne-Marie uit. Vanuit die kennis ontstond vanzelf draagvlak en gedeeld begrip. Nicole herkent dit: “Er bleek veel overlap te zitten in de visie die de onderlinge teamleden hebben op het jonge kind. Door vanuit die kennis en passie te starten, ontstond ook weer de zin om dit samen aan te gaan.”

Het traject bestond uit een zorgvuldig opgebouwd programma, waarin theorie en praktijk elkaar voortdurend versterkten. De eerste stap was een 0-meting. Vervolgens waren er scholingsbijeenkomsten over de ontwikkeling van kleuters, leren in een rijke omgeving en werken vanuit een beredeneerd aanbod, sterke instructie, spel en thematisch werken, de overgang van groep 2 naar groep 3 en meertaligheid. Deze inhoudelijke bijeenkomsten werden afgewisseld met ontwikkelteamoverleggen en praktische sessies, waar de visie stap voor stap tot stand kwam en de themavoorbereiding werd uitgewerkt.

Een belangrijk hulpmiddel binnen het traject waren de aanbodplanners van Edux. Deze werden als basis genomen en aangevuld met aanbodsdoelen die specifiek passen bij de schoolpopulatie. Zo ontstond er een gedegen beredeneerd aanbod. Nicole vult aan: “Het volgende waar we mee aan de slag zijn gegaan is het bepalen wat instructiedoelen zijn en wat speelbare doelen zijn. Dat is vaak de valkuil in de praktijk, dat alles in kringen terugkomt. Dat willen we voorkomen om goed aan te blijven sluiten bij de behoeften en ontwikkeling van de kleuter.” Dit wordt verwerkt in het themaplan, zodat het direct bruikbaar is voor de praktijk.

Als het gaat om beredeneerd aanbod, kun je niet om een goede themavoorbereiding en themaopbouw heen. Het team heeft geleerd om cyclisch te werken: de groep goed in beeld brengen, doelen bepalen en vervolgens binnen de themavoorbereiding gericht differentiëren binnen de eigen groep.

Door deze vaste structuur in de voorbereiding kan het team nu sneller schakelen en planmatig werken. De themavoorbereiding heeft bovendien een vaste plek gekregen in de vergaderingen, waarbij taken verdeeld worden en gezamenlijke keuzes worden gemaakt. Er wordt gewerkt vanuit een overzichtelijke tweejaarlijkse cyclus. Nicole ondersteunde dit proces met gerichte adviezen, bijvoorbeeld over welke hoeken en materialen essentieel zijn om het aanbod in de groep te verrijken.

De thema’s leven weer binnen de school en sluiten aan bij de belevingswereld van kinderen. “Toen we met het thema veiligheid werkten en de politie en ambulance op school kwamen, zag je het meteen terug in het spel. Er waren kinderen die zeiden: ‘Ik word later politieagent.’”

De impact van het traject is zichtbaar op meerdere niveaus: in de klas, in het team en bij de leerlingen. Anne-Marie: “Kinderen zijn rustiger, enthousiaster, meer betrokken en weten wat er van ze verwacht wordt.” De verandering in het team is minstens zo opvallend. “De sfeer is 180 graden gedraaid. Alle neuzen staan dezelfde kant op en we hebben weer plezier in ons werk”, vertelt de kleuterleerkracht.

Ook buiten de school blijft de ontwikkeling niet onopgemerkt. Dominique: “Een ouder zei tijdens een rondleiding: ‘Je kunt het echt zien in de klas.’ Dat is natuurlijk het mooiste compliment.” Ook een kleuterleerkracht van een andere school die kwam kijken was onder de indruk: “Zo veel rust, terwijl er zo’n diverse populatie zit. Dat was echt bijzonder om te zien.”

Tot slot hebben de betrokkenen een duidelijke boodschap voor andere scholen die worstelen met een gedeelde visie en beredeneerd aanbod: “Doen!”, zegt Anne-Marie stellig.

Dominique vult aan: “Wat ik heel krachtig vind is dat ik als schoolleider ook aangesloten ben, zodat je de koppeling naar groep 3-8 kunt maken. Door in het traject ook andere leerkrachten te betrekken, wordt het van iedereen. Groep 1-2 is het fundament, het visitekaartje van je school. Als dat stevig staat, sijpelt het door naar de rest van de school.”

En misschien wel de belangrijkste les volgens Dominique: focus is het sleutelwoord. Door duidelijke keuzes te maken en accenten per periode te leggen, kun je enorme stappen zetten zonder dat het als extra belasting voelt.