Van aangescherpte eisen naar een gedragen visie op burgerschap
Een schoolspecifiek burgerschapsplan.
Digitale geletterdheid staat bij veel scholen op de agenda, maar de vertaling naar de praktijk blijkt vaak weerbarstig. Ook binnen Delta-onderwijs groeide de urgentie. De ambitie was er, maar de route ernaartoe nog niet.
De zoektocht naar samenhang en richting
In het koersplan van Delta-onderwijs kregen de basisvaardigheden, waaronder digitale geletterdheid, een duidelijke plek. Bas Markus, I-coach bij Delta-onderwijs, vertelt: “We zijn hier meer dan een jaar mee bezig geweest. Iedereen voelde: we moeten hier iets mee. Maar de vraag was vooral: hoe dan?”
Er werd volop verkend: bezoeken aan de IPON, gesprekken met andere directeuren, een stuurgroep die verschillende partijen bevroeg en een bezoek aan de bibliotheek in Utrecht om kennis op te halen. Intern werden collega’s opgeleid tot digicoach. Toch bleef het zoeken naar samenhang en richting.
Adviseur Bas van den Brand vult aan: “Jullie gaven aan dat jullie een beleidsplan hebben voor burgerschap en dit ook wilden voor digitale geletterdheid. Maar ook het vervolg: hoe breng je dat in de praktijk op alle scholen?”
De zoektocht werd bemoeilijkt door de aard van het onderwerp. Digitale geletterdheid is breed, ontwikkelt zich snel en vraagt om andere kennis dan waar scholen traditioneel mee werken. Ronald van Eijk, beleidsadviseur Onderwijs & Kwaliteit, zegt daarover: “Voor taal en rekenen heb je een stevige basis in huis. Bij digitale geletterdheid merkten we: daar missen we nog specifieke expertise.” Daarbij kwam dat de urgentie niet overal gelijk werd gevoeld. Iedereen zat op een ander startpunt, waardoor samen optrekken lastig was.
Structuur als sleutel
De urgentie groeide gedurende het voortraject. Delta-onderwijs koos uiteindelijk voor externe begeleiding: niet alleen om inhoudelijke kennis binnen te halen, maar vooral om structuur aan te brengen in het proces.
De aanpak van Edux sprak aan doordat deze zowel theoretisch onderbouwd als praktisch toepasbaar is. I-coach Gina Sneep zegt: “We werden echt stap voor stap meegenomen: van visie naar beleid en vervolgens naar concrete keuzes.”
Ook de veranderkundige benadering maakte verschil. Ronald: “Persoonlijk heb ik ook eyeopeners ervaren in het traject, zoals het voorbeeldtijdpad. Het gaf een stip op de horizon én een route ernaartoe.”
Daarnaast speelde het collectieve karakter een belangrijke rol. Er was een stuurgroep en vanuit elke school sloot iemand aan bij de kartrekkersbijeenkomsten. Ook de kinderopvang werd actief betrokken, om een doorgaande lijn van kinderopvang naar onderwijs te realiseren. Ronald: “De ‘Delta-manier van werken’ zie ik hier heel erg in terug: leren mét en van elkaar.”
Van visie naar praktijk
Het traject was opgebouwd rondom een reeks bijeenkomsten voor kartrekkers en coördinatoren digitale geletterdheid, afgewisseld met digitale vooroverleggen. Hierin werd gewerkt aan visie, beleid en praktische vertaling, ondersteund door een nu-meting en intervisiemomenten.
Parallel daaraan vond scholing plaats op bestuursniveau via de Delta-academy, met bijeenkomsten over de kerndoelen en actuele thema’s zoals onderwijs met AI. Gina geeft aan: “Deze bijeenkomsten zouden zelfs ook nuttig geweest zijn voor de stuurgroep.” Ronald vult aan dat uit de evaluatie van de Delta-academy bleek dat zij dit niet eenmalig willen doen. AI blijft onder meer een terugkerend onderwerp.
“Het was heel waardevol dat er ruimte was om zelf actuele onderwerpen in te brengen”, zegt Ronald. “AI leeft enorm, en doordat dat een plek kreeg in het traject konden we er direct mee aan de slag.”
We hebben nu een stevige basis op de verschillende domeinen en AI. Daarmee kunnen we zelf verder bouwen.
Bas Markus I-coach bij Delta-onderwijs
Een stevige basis voor de toekomst
Hoewel digitale geletterdheid nog niet volledig zichtbaar is in alle klaslokalen, zijn de belangrijkste bouwstenen inmiddels gelegd. Er ligt een gezamenlijke visie, een beleidsmatige basis en een concreet tijdspad voor de komende jaren.
Volgens Bas Markus heeft het traject vooral gezorgd voor richting en zelfvertrouwen: “We hebben nu een stevige basis op de verschillende domeinen en AI. Daarmee kunnen we zelf verder bouwen.”
Misschien nog belangrijker is dat het onderwerp steeds meer is gaan leven binnen de organisatie. Doordat digitale geletterdheid gedurende het traject regelmatig terugkwam in bijeenkomsten en gesprekken, groeide de betrokkenheid van zowel teams als directies. Hierdoor ontstond niet alleen meer kennis, maar ook meer draagvlak en eigenaarschap.
Het traject wordt dan ook ervaren als een duurzame ontwikkeling, en niet als een eenmalig project. Ronald ziet dat de stichting een stevige basis heeft om de volgende stappen te zetten: “We kunnen nu zelf verder, en dat geeft vertrouwen. Tegelijk is het fijn dat we nog kunnen sparren met Edux als dat nodig is. We staan er nu als bestuur goed voor. Tijdens een bijeenkomst met de PO-Raad konden we zelfs aangeven dat we trots zijn op waar we nu staan op het gebied van digitale geletterdheid.”
De komende uitdaging ligt vooral in de verdere uitvoering en borging. De basis is gelegd. Nu is het zaak om de ingezette koers stap voor stap zichtbaar te maken in de dagelijkse onderwijspraktijk.
Advies aan andere besturen
Voor andere stichtingen die worstelen met digitale geletterdheid heeft Delta-onderwijs een heldere boodschap: zoek de samenwerking en breng structuur aan. Óók met andere besturen in de regio. Zo leer je wat goed werkt en wat niet goed werkt. Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden.
Bas Markus: “Het lijkt een groot en ingewikkeld thema, maar als je het opknipt in fases en het proces goed begeleidt, wordt het ineens heel concreet en uitvoerbaar.” Gina Sneep en Ronald van Eijk vullen aan dat ook inzicht in de kerndoelen en de samenhang met andere vakgebieden veel houvast geeft. Zie het niet allemaal als iets wat er nog bij komt.
Samen concluderen ze: begin, maar doe het samen.
Meer weten?
Wil je meer weten over de mogelijkheden van begeleiding bij jou op school op het gebied van digitale geletterdheid? Neem dan vrijblijvend contact met ons op
Bekijk ook deze succesverhalen
Ook aan de slag met jullie vraagstuk?
We denken graag mee over een aanpak die past bij jullie organisatie.
