De peuter-kleutergroep

Hoe zorg je voor een soepele overgang van kinderopvang naar school? Als antwoord op deze vraag zie je in Nederland op verschillende locaties peuter-kleutergroepen ontstaan. In dit artikel delen we recente onderzoeksresultaten en praktijktips die een beeld geven van de kansen en uitdagingen van de peuter-kleutergroepen.

Op diverse plekken in het land wordt al gewerkt met initiatieven rondom de ‘peuter-kleutergroep’. Diverse organisaties zien de voordelen van deze organisatievorm. Sommige professionals zien echter ook risico's. Men is bang dat binnen een peuter-kleuter (PK)-groep niet voldoende rekening kan worden gehouden met de verschillende ontwikkelingsniveaus van kinderen, waardoor het welbevinden en de betrokkenheid van kinderen daalt.

De Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam (2023) hebben de proceskwaliteit op negen peuter-kleuterlocaties onderzocht. In het onderzoek is met video-opnames gekeken naar de proceskwaliteit, het welbevinden en de betrokkenheid van de kinderen. Door middel van interviews is gevraagd naar de ervaringen van de pedagogisch-didactisch professionals. De onderzoekers zagen in de peuter-kleutergroepen voldoende tot goede proceskwaliteit. Het niveau van welbevinden en de betrokkenheid van de kinderen was vergelijkbaar met de uitkomsten uit andere Nederlandse studies. Bij de kleuters zag men wel een iets betere speel-werkhouding en meer interacties met de pedagogisch-didactisch professionals dan bij de peuters. De onderzoekers wijzen er op dat het goed vormgeven van een peutergroep wel aandacht vraagt.

Van verschillende organisaties die werken met een ‘peuter-kleutergroep’ horen we positieve geluiden terug. Wel wordt er veelal aangegeven dat de inrichting van de peuter-kleutergroep een intens traject geweest is waarin kinderopvang, onderwijs en de gemeente nauw hebben samengewerkt. IKC's die willen starten met een peuter-kleutergroep moeten rekening houden met twee belangrijke punten:

• Kinderopvang en onderwijs zijn in Nederland twee aparte werelden met eigen regels en wetgeving. In een kleuterklas mag je 30 kleuters (of zelfs meer) van 4 tot 7 jaar in één groep plaatsen. Een peutergroep (2-4 jaar) wordt streng gecontroleerd op het aantal kinderen en het aantal gediplomeerde pedagogisch professionals op een groep. De randvoorwaarden voor een PK-groep moeten scherp worden omschreven om de kwaliteit te borgen. De kinderopvang is dit gewend; voor scholen is dit soms wennen.
• Goede afstemming is heel belangrijk. Hierbij moet je denken aan afstemming tussen kinderopvang en school maar ook aan afstemming met gemeenten en ouders. In onderstaand schema staan een aantal afstemmingsthema's waar je aan moet denken.

Wanneer we organisaties begeleiden met dergelijke vragen, dan is het startpunt van onze begeleiding als volgt: “Wat willen we bereiken met deze groep?”. De kinderopvang werkt vanuit de vier pedagogische doelen van Riksen-Walraven. In het onderwijs staat het curriculum centraal. Samenwerking vraagt een evenwichtige en gelijkwaardige afstemming: “De PK-groep vraagt om integratie en complementair ‘tweerichtingsverkeer’ tussen beide sectoren in een dialectisch perspectief’’ (Rentzou, 2019; Van Laere & Vandenbroeck, 2018).

De praktijk laat zien, dat het opzetten van een kwalitatief goede peuter-kleutergroep een behoorlijke investering qua inzet en tijd vraagt. Als er sprake is van een goede afstemming tussen alle partijen kan een peuter-kleutergroep een mooie schakel zijn in een doorgaande lijn van 0 tot 12 jaar. En een belangrijke stap in het proces van inclusief samenwerken met elkaar.

Heb je vragen over opvang en onderwijs aan het jonge kind? Wil je meer weten over een gecombineerde peuter-kleutergroep? Kijk voor achtergrondinformatie op onze website of neem contact via info@edux.nl

DOWNLOAD ARTIKEL ALS PDF